Giriş: Ağ Kavramı
Ağ kavramı ilk ünitede, en az iki bilgisayarın birleşmesi ile oluşan veri taşıma hattı şeklinde tanımlanmaktadır. Bu temel tanım, günümüzde milyarlarca cihazı birbirine bağlayan global iletişim altyapısının çekirdeğini oluşturur.
Fikrethan Cankurtaran - 37001525010
Ağ kavramı ilk ünitede, en az iki bilgisayarın birleşmesi ile oluşan veri taşıma hattı şeklinde tanımlanmaktadır. Bu temel tanım, günümüzde milyarlarca cihazı birbirine bağlayan global iletişim altyapısının çekirdeğini oluşturur.
Yalnızca iki bilgisayar ile başlayan ağ kavramı, zaman içerisinde diğer akıllı telefonlar, sunucular, tabletler ve otomasyon sistemlerinin katılımıyla büyüyerek, sonunda İnternet olarak adlandırdığımız ve tüm coğrafyaları saran geniş alan ağına (WAN) dönüşmüştür.
Sadece bilgisayarlar değil, günümüzde akıllı televizyonlar, güvenlik kameraları, akıllı ev sistemleri, endüstriyel sensörler ve uçtan uca haberleşmeye ihtiyaç duyan (IoT - Nesnelerin İnterneti) aklınıza gelebilecek tüm cihazlar internet ekosistemine dahil olmuştur.
Tüm dünyayı coğrafi alan olarak kabul eden İnternet; veri alış verişini sağlamak için Göbek (Hub), Anahtar (Switch), Yönlendirici (Router) vb. cihazların da yardımına ihtiyaç duymaktadır.
Ağ yönetimi, bir anlamda ağın sağlıklı çalışmasını sağlamak demektir. Bu işlem sorunların tespiti ve ağın anlık takibi için vazgeçilmezdir. Bir ağ kurmak tek başına yeterli değildir. Ağın sürekli çalışması, performansının korunması ve sorunların hızlıca çözülmesi gerekir. Küçük bir hata bile büyük kesintilere yol açabilir. Bu nedenle ağ yönetimi, ağın sağlıklı şekilde çalışmasını garanti altına alır.
Santraller gibi kritik otomasyonlarda, sistem çalışmayı sürdürse de bir merkez tarafından santralin durumu gerçek zamanlı olarak izlenmekte ve sağlıklı çalışması sağlanmaktadır.
Özellikle soğutma sistemlerinde meydana gelen arıza, tehlikeli sonuçlara yol olacaktır. Uçuş kabininde bile uçakla ilgili her türlü veri göstergelere yansıtılarak kontrol altında tutulur.
Günümüzde ağ ortamına ne kadar fazla ihtiyaç duyulduğu ortadadır. Ağın da izlenmesi, eğer varsa sorunların tespiti ve giderilmesi ağ yönetimi sayesinde mümkün olmaktadır.
İnternet teknolojisinin atası olarak kabul edilen ARPANET’in 27 Ekim 1980 yılında yaşadığı sorun ve bu sorun sebebiyle yaklaşık olarak dört saat devre dışı kalması ağ sisteminde meydana gelen ilk çökme olarak anılır.
İnternet ortamında meydana gelecek küresel bir kesinti, sadece saatler değil, dakikalar için bile meydana gelmesi durumunda devasa maddi kayıplara, borsa çöküşlerine ve veri iletişim felaketlerine yol açmaktadır.
Ağ yönetimi; ağ ortamında meydana gelecek hataları sürekli izlemek, hatayı oluşumundan önce donanımsal veya algoritmik verilerle saptayıp onarmak ve en nihayetinde kaynakların herkese eşit bir şekilde ulaşımını sağlamakla sorumludur.
Ağ bileşenlerini fiziksel ve yazılımsal olarak iyi tanımak ve işlevlerine hâkim olmak gerekmektedir. Bir sistemde çıkabilecek hataları hızlıca tespit edip çözebilmek, bileşen yapılarına ve aralarındaki protokollere hâkim olmaktan geçer.
Ham veriyi alarak üzerinde işlemler yapan, bilgi olarak çıkış veren ve depolama imkanı sunan elektronik cihazlardır. İkilik sayı sistemi ile çalışırlar.
Bilgisayarın çalışması için donanımı kadar önemli bir bileşendir. İşletim sistemi, donanım ile kullanıcı arasında arayüz oluşturarak hatasız çalışmayı sağlar.
Kablolu ağlarda 1 Gbps ile 10 Gbps hızları arasında iletim gerçekleştiren, anakarta dahili veya genişletme yuvalarına entegre iletişim donanımıdır.
Ağ kartının tekil özelliğidir. Fabrika çıkışında donanıma kalıcı olarak yazılan 48 bitlik eşsiz adrestir.
Coaxial kablolar, UTP kablolar (bükümlü çift) ve Fiber Optik ağ altyapıyı şekillendirir. Aynı zamanda GSM ve Wi-Fi ortamları telsiz ağ bağlantı ortamlarıdır.
Her ağ bağlantısı, verimli ve kurala dayalı biçimde veri alışverişinde bulunabilmek için 'protokol' adı verilen kesin kurallar dizisine ihtiyaç duyar. Protokoller tıpkı trafikteki ışıklar gibi ağ içerisindeki veri aktarım sırasını ve yöntemini belirler.
Sinyallerin taşınması, kopyalanması ve güçlendirilmesi için Repeaters (Tekrarlayıcılar) menzil sorununu aşarken, Hubs (Göbek Cihazlar) sinyali ağ üzerinde genişletir.
Köprüler veri trafiğini filtreleyerek ve bölümlere ayırarak güvenlik açığını kapatırken, çok portlu akıllı köprüler olan Anahtarlar (Switch) MAC adresleriyle hedef bulur ve yöneltir.
TCP/IP'nin üçüncü katmanında çalışan yönlendiriciler, IP adreslerine göre küresel internette paket değişim algoritmasına sahip akıllı bağlantılardır.
Ağ yöneticileri, aşırı trafik veya tıkanıklık (congestion) yaşanmaması için hatları sürekli gözetler ve donanımları günceller.
Yönlendiriciler anlık durumlara (hız, kapasite, maliyet) göre paket rotasını belirleyen yönlendirme tablolarını milisaniyeler içinde günceller.
Saldırılara, ağ sızmalarına ve kasti veri okunmalarına (yetkisiz) engel olmak ağ yönetimi açısından en birincil görevlerdendir. Modern sistemler IDS/IPS adı verilen izinsiz giriş tespit algoritmaları ve güçlü ateş duvarları (firewall) ile korunur.
Ağ yönetim standartları ISO tarafından 5 kategoriye bölünür: Performans, Hata, Yapılandırma, Hesaplama ve Güvenlik Yönetimi.
Tüm yönetilen cihazlarla ilgili istatistik, yetki, yönlendirme gibi verileri tutan sanal bir depolama üssüdür.
Basit Ağ Yönetim Protokolü (Simple Network Management Protocol), ağ üzerindeki cihazlardan yönetim sekreterliğine tüm sinyalleri taşıyan geniş iletişim altyapısını kurar.
Tüm cihazlarda çalışan arka plan araç uygulamalarına istekler atılır ve yöneticinin izleme ekranında bu cihazların sağlık durumları görüntülenir.
Fikrethan Cankurtaran - 37001525010