AĞ TEMELLERİ

AĞ YÖNETİMİ VE SNMP

Fikrethan Cankurtaran - 37001525010

Giriş: Ağ Kavramı

Ağ kavramı ilk ünitede, en az iki bilgisayarın birleşmesi ile oluşan veri taşıma hattı şeklinde tanımlanmaktadır. Bu temel tanım, günümüzde milyarlarca cihazı birbirine bağlayan global iletişim altyapısının çekirdeğini oluşturur.

Ağ Kavramı

İnternetin Gelişimi

Yalnızca iki bilgisayar ile başlayan ağ kavramı, zaman içerisinde diğer akıllı telefonlar, sunucular, tabletler ve otomasyon sistemlerinin katılımıyla büyüyerek, sonunda İnternet olarak adlandırdığımız ve tüm coğrafyaları saran geniş alan ağına (WAN) dönüşmüştür.

Global İnternet Ağı

Ağa Katılan Cihazlar

Sadece bilgisayarlar değil, günümüzde akıllı televizyonlar, güvenlik kameraları, akıllı ev sistemleri, endüstriyel sensörler ve uçtan uca haberleşmeye ihtiyaç duyan (IoT - Nesnelerin İnterneti) aklınıza gelebilecek tüm cihazlar internet ekosistemine dahil olmuştur.

Ağ Cihazları ve Sunucular

Dünyayı Saran Ağ

Tüm dünyayı coğrafi alan olarak kabul eden İnternet; veri alış verişini sağlamak için Göbek (Hub), Anahtar (Switch), Yönlendirici (Router) vb. cihazların da yardımına ihtiyaç duymaktadır.

Ağ Yönetimi Nedir?

Ağ yönetimi, bir anlamda ağın sağlıklı çalışmasını sağlamak demektir. Bu işlem sorunların tespiti ve ağın anlık takibi için vazgeçilmezdir. Bir ağ kurmak tek başına yeterli değildir. Ağın sürekli çalışması, performansının korunması ve sorunların hızlıca çözülmesi gerekir. Küçük bir hata bile büyük kesintilere yol açabilir. Bu nedenle ağ yönetimi, ağın sağlıklı şekilde çalışmasını garanti altına alır.

Sistem Takibi Örneği 1

Santraller gibi kritik otomasyonlarda, sistem çalışmayı sürdürse de bir merkez tarafından santralin durumu gerçek zamanlı olarak izlenmekte ve sağlıklı çalışması sağlanmaktadır.

Sistem Takibi Örneği 2

Özellikle soğutma sistemlerinde meydana gelen arıza, tehlikeli sonuçlara yol olacaktır. Uçuş kabininde bile uçakla ilgili her türlü veri göstergelere yansıtılarak kontrol altında tutulur.

Sorunlara Anında Müdahale

Günümüzde ağ ortamına ne kadar fazla ihtiyaç duyulduğu ortadadır. Ağın da izlenmesi, eğer varsa sorunların tespiti ve giderilmesi ağ yönetimi sayesinde mümkün olmaktadır.

İnternetin Atası: ARPANET Çöküşü

İnternet teknolojisinin atası olarak kabul edilen ARPANET’in 27 Ekim 1980 yılında yaşadığı sorun ve bu sorun sebebiyle yaklaşık olarak dört saat devre dışı kalması ağ sisteminde meydana gelen ilk çökme olarak anılır.

Kesintilerin Maliyeti

İnternet ortamında meydana gelecek küresel bir kesinti, sadece saatler değil, dakikalar için bile meydana gelmesi durumunda devasa maddi kayıplara, borsa çöküşlerine ve veri iletişim felaketlerine yol açmaktadır.

Sistem İzleme Kesintileri

Ağ Yönetiminin Rolü

Ağ yönetimi; ağ ortamında meydana gelecek hataları sürekli izlemek, hatayı oluşumundan önce donanımsal veya algoritmik verilerle saptayıp onarmak ve en nihayetinde kaynakların herkese eşit bir şekilde ulaşımını sağlamakla sorumludur.

Ağ Yönetim İlkeleri

Ağ Bileşenleri

Ağ bileşenlerini fiziksel ve yazılımsal olarak iyi tanımak ve işlevlerine hâkim olmak gerekmektedir. Bir sistemde çıkabilecek hataları hızlıca tespit edip çözebilmek, bileşen yapılarına ve aralarındaki protokollere hâkim olmaktan geçer.

Ağ Bileşenleri ve Kablolar

Temel Ağ Cihazları Nelerdir?

  • Bilgisayarlar ve İşletim Sistemleri
  • Ağ Kartları (Ethernet / Kablosuz)
  • Tekrarlayıcılar (Repeaters)
  • Göbek Cihazlar (Hubs)
  • Köprüler (Bridges)
  • Anahtarlar (Switches)
  • Yönlendiriciler (Routers)

Bilgisayarlar

Ham veriyi alarak üzerinde işlemler yapan, bilgi olarak çıkış veren ve depolama imkanı sunan elektronik cihazlardır. İkilik sayı sistemi ile çalışırlar.

Bilgisayarlar

İşletim Sistemleri (OS)

Bilgisayarın çalışması için donanımı kadar önemli bir bileşendir. İşletim sistemi, donanım ile kullanıcı arasında arayüz oluşturarak hatasız çalışmayı sağlar.

Bilgisayar Tipleri

  • Süper bilgisayarlar: İşlem gücü gerektiren hesaplamalar.
  • Sunucu (Server) PC'ler: Çoklu kullanıcıya sürekli hizmet veren sistemler.
  • Kişisel bilgisayarlar: Ev ve işyerindeki sıradan kullanıcı bilgisayarları.
  • Taşınabilir Cihazlar: Tablet, laptop, ve mobil telefonlar.

Ağ Kartı (Ethernet)

Kablolu ağlarda 1 Gbps ile 10 Gbps hızları arasında iletim gerçekleştiren, anakarta dahili veya genişletme yuvalarına entegre iletişim donanımıdır.

Ağ Kartı

MAC Adresi

Ağ kartının tekil özelliğidir. Fabrika çıkışında donanıma kalıcı olarak yazılan 48 bitlik eşsiz adrestir.

Kablolu ve Kablosuz İletişim Ortamları

Coaxial kablolar, UTP kablolar (bükümlü çift) ve Fiber Optik ağ altyapıyı şekillendirir. Aynı zamanda GSM ve Wi-Fi ortamları telsiz ağ bağlantı ortamlarıdır.

Protokoller

Her ağ bağlantısı, verimli ve kurala dayalı biçimde veri alışverişinde bulunabilmek için 'protokol' adı verilen kesin kurallar dizisine ihtiyaç duyar. Protokoller tıpkı trafikteki ışıklar gibi ağ içerisindeki veri aktarım sırasını ve yöntemini belirler.

Ağ Protokolleri

Dağıtıcı Cihazlar

Sinyallerin taşınması, kopyalanması ve güçlendirilmesi için Repeaters (Tekrarlayıcılar) menzil sorununu aşarken, Hubs (Göbek Cihazlar) sinyali ağ üzerinde genişletir.

Bridges & Switches (Köprü ve Anahtarlar)

Köprüler veri trafiğini filtreleyerek ve bölümlere ayırarak güvenlik açığını kapatırken, çok portlu akıllı köprüler olan Anahtarlar (Switch) MAC adresleriyle hedef bulur ve yöneltir.

Ağ Anahtarı (Switch)

Routers (Yönlendiriciler)

TCP/IP'nin üçüncü katmanında çalışan yönlendiriciler, IP adreslerine göre küresel internette paket değişim algoritmasına sahip akıllı bağlantılardır.

Ağ Yönlendiricisi (Router)

Ağ Trafiğini İzlemek ve Kaynak Dağılımı

Ağ yöneticileri, aşırı trafik veya tıkanıklık (congestion) yaşanmaması için hatları sürekli gözetler ve donanımları günceller.

Yönlendirme Tablolarındaki Değişim

Yönlendiriciler anlık durumlara (hız, kapasite, maliyet) göre paket rotasını belirleyen yönlendirme tablolarını milisaniyeler içinde günceller.

Ağa İzinsiz Girişleri Tespit

Saldırılara, ağ sızmalarına ve kasti veri okunmalarına (yetkisiz) engel olmak ağ yönetimi açısından en birincil görevlerdendir. Modern sistemler IDS/IPS adı verilen izinsiz giriş tespit algoritmaları ve güçlü ateş duvarları (firewall) ile korunur.

Ağ Güvenliği

ISO Ağ Yönetim Standartları

Ağ yönetim standartları ISO tarafından 5 kategoriye bölünür: Performans, Hata, Yapılandırma, Hesaplama ve Güvenlik Yönetimi.

Ağ Yönetim Altyapısı Parçaları

  • Yönetici Öge: Merkez yönetim modülü.
  • Yönetilen Cihaz: Sistemdeki bilgisayarlar, uç cihazlar (kameralar vs).
  • Yönetim Protokolleri: Donanımlar arası çevirmen konumundaki yapılar.

MIB (Management Information Base)

Tüm yönetilen cihazlarla ilgili istatistik, yetki, yönlendirme gibi verileri tutan sanal bir depolama üssüdür.

Yönetim Bilgi Üssü

SNMP (Basit Ağ Yönetim Protokolü)

Basit Ağ Yönetim Protokolü (Simple Network Management Protocol), ağ üzerindeki cihazlardan yönetim sekreterliğine tüm sinyalleri taşıyan geniş iletişim altyapısını kurar.

SNMP Ağ İzleme

SNMP İşleyiş Mantığı

Tüm cihazlarda çalışan arka plan araç uygulamalarına istekler atılır ve yöneticinin izleme ekranında bu cihazların sağlık durumları görüntülenir.

Dinlediğiniz için Teşekkürler

Fikrethan Cankurtaran - 37001525010

1 / 33